Her zaman bitişler, kişide bir kayıp hissine neden olabilir; bu bitmesini istediğimiz veya beklediğimiz bir şey olsa bile. Bitişler, geçişler, umutlar, neşeler ya da korku ve kaygılar... Bu yüzden de içinde ne olursa olsun, yıl sonlarının duygu yoğunluğunun yüksek olduğunu söyleyebiliriz. Tam da yılın bu zamanları yeni yıl planları yapılırken, bazıları için bu süreç biraz daha endişeli geçebilir.,



Her ne kadar sadece geleneksel olarak bir bitiş olsa da, durum değerlendirmesi yapmak ve geriye bakmak kişileri psikolojik olarak zorlayabilir. Geçen yılın başarıları adlı bir liste yapılması morallerin bozulmasına neden olabilir.

Üstelik eğer hafif veya orta derecede bir depresyon yasıyorsanız ya da kıs sürecini depresyon ile geçiriyorsanız, kendinizi değerlendirme isi biraz daha kötüye gidebilir; özellikle de kendinize istenilen ve istediğiniz gibi olmadığınızı sürekli hatırlatıyorsanız.

Bir yıl daha geride kalır ve yenisi baslarken, sizi böylesine hüzünlendiren ve acımasızca özeleştiri yapmanıza neden olan şeyler nelerdir? Yeni yıl melankolisine nasıl direnebilirsiniz? Yılın sonuna doğru gelindiğinde, sene içinde neler yaptığınıza dair geri bakış bir ölçüde doğaldır. Hatta televizyonlarda ve yazılı medyada seneye dair yapılanların yeniden inceleme ve ?Bu sene neler yaptık bir bakalım? bölümleri sayesinde kişinin de kendi içinde geçirdiği seneyi özetlemesinden kaçabilmesi düşünülemez.

Fakat, eğer depresif ve karamsar bir ruh hali içindeyseniz, bu özetleme isinde başarılarınızdan daha çok yapamadıklarınıza oy verecek ve tüm olumsuzlukları listeleme yoluna gideceksinizdir. Uzun uzadıya düşünerek negatif basa çıkma yöntemleri geliştirerek kendinizi gereksiz yere eleştirebilirsiniz. Bu eleştirme ile beraber iyice karamsarlaşabilir; depresyon, yoğun negatif düşünme ve özeleştiri arasında bir kısır döngü kurarak isin içinden çıkamıyor gibi hissedebilirsiniz. Kendinizi yargılama isinde acımasız olarak, başarısız olunan hedeflere, beklentilerinize dair olan hayal kırıklıklarınıza daha çok odaklanarak kendinizi daha depresif bir hale sokabilirsiniz.

Yıl sonuna gelindiğinde ortaya çıkan bu kısır döngüyü yeni başlayan yılda kırmak için:



1. Kabullenin
Yas sürecinde olduğu gibi, bu sürecin de üstesinden gelebilmek için öncelikle kabullenmeye ihtiyaç vardır. Yasadığınız bu sürecin doğal bir duygu olduğunu, duyguların doğrusu ve yanlısı olmadığını kabul etmelisiniz. Ancak bu duygulara verdiğimiz tepkiler depresyon, hayal kırıklığı ya da kayıp hissi yasamanıza neden olabilir. Bu sebeple, bir yılın daha sonlanmasının getirdiği duygular ile basa çıkabilmek ve daha iyi hissedebilmek için bu senenin geride kaldığını kabul etmekle başlayın.

2. Destek arayın
Başkalarının size yardımcı olmasına izin verin, size destek olmaları için onlara danışın. Başkaları ile iletişim kurmaya çalısın. Böyle durumlarda destek almak size iyi gelecektir. Yalnızlık bazı zamanlarda tüm insanları çevrenizden uzaklaştırmanıza; bu durum da kendinizi iyice sosyal çevrenizden soyutlamanıza neden olur.

3. Öz değerlendirme yapın
Başardığınız ya da başaramadığınız tüm hedeflerinizi listeleyin. Objektif olun ve henüz başaramadıklarınıza dair kendinizi eleştirmekten kaçının. Tüm başarılarınızı ve tamamladıklarınızı yazın.

4. Özeleştiriden kaçının
Kendinizi acımasızca eleştirmeniz sizi motive etmek yerine, daha çok depresyona girerek, suçluluk ve umutsuzluk duygularınızın artmasına sebep olur.

5. Beklentilerinizi yeniden değerlendirin
Mutluluğunuzu medyanın sizi yönlendirmeleri ile kıyaslıyorsunuz? Kimsenin kusursuz olamayacağına inanın ve kendinize yeni beklentiler yaratın. Bu sefer sadece sizin istekleriniz ve gerçekten diledikleriniz ile ilgili olsun.

6. Harekete geçin ve çözüm arayın
Öz değerlendirme listenizi yeniden gözden geçirin ve kendinize artık ?Neden ben??, ?Neden yapamıyorum?? diye sormayı bırakın. Bu sefer çözüme odaklanmayı deneyin. Yeni yılda bu çözüme ulaşmak için yeni bir plan yapın. Eskileri ile başarısız olduğunuzu düşünüyorsanız, bu kez farklı bir yöntem deneyin.

7. Uzun uzadıya düşünmeyi etkisizleştirin
Uzun uzun düşünmek ve kafanızda kurmak depresyona, depresyon da daha çok kafanızda kurmaya neden olur. Tekrar tekrar problemi düşünmek sizi çözümden uzaklaştıracaktır. Tam olarak nerede bu düşüncelere daldığınızı 6.maddeyi yaparken keşfetmeye çalısın. Sonrasında da oluşturduğunuz yeni bir çözüm yöntemi deneyin.

8. Alternatiflerinizi düşünmeye çalısın
Çok fazla alternatif olması kafa karışıklığı ve hareketsiz kalmanıza neden olabilir. Hangisi sizin için daha önemliyse ona odaklanarak ulaşmaya çalısın.

9. Kendinizi onaylayın ve takdir edin
Kendiniz için hangisinin daha doğru ve iyi olacağını düşünün. Tüm zaferlerinize ve başardıklarınıza odaklanın. Ayrıca hayatınızda nelere minnettar olduğunuzu da listeleyebilirsiniz.

10. Zamanın tadını çıkarın
Yapmaktan keyif aldığınız şeyleri düşünün ve yapın. Bunu yaparken tüm duyularınıza kulak verin ve neşenize odaklanın.

11. Umudu kucaklayın
Her sonun aynı zamanda yeni bir başlangıç olduğunu unutmayın. Harekete geçerken yeniye ve iyiye olan umudunuz hep yanınızda olsun.

12. Geleceğe yönelik düşünün
Anınızın tadını çıkarırken, istediğiniz geleceği kendinize inşa edin. Sadece ana odaklanmak sizi daha hazlarınızla hareket eden ve sorumsuz biri yaparken; sadece geleceğe odaklanmak ise minnettar olacağınız şeylerin gözünüzden kaçmasına neden olacaktır. Bu yüzden daima arada denge kurmaya çalısın. Böylece hem yasadığınız ana, hem de kendi yarattığınız geleceğe daha pozitif ve umutla bakabilirsiniz.

Dr. Back-Up Psikolojik Danışmanı Ece Konuralp